...... !!!

ज्जे ब्बात.. असं कन्फ्युजिंग शीर्षक टाकण्याचा एक फायदा असतो तो म्हणजे सदरहू लेख किती विस्कळीत आहे याचा थोडाफार तरी अंदाज येऊन वाचक नाईलाजाने का होईना जरा सावरून बसून वाचायला लागतात. आता आपल्यात म्हणून सांगतो खरं तर 'शॉपिंगिंग' (शॉपिंग 'करणे' म्हणून शेवटचा शेपरेट इंग ) किंवा 'माझे खादाडीचे प्रयोग : भाग ४' यापैकी एक नाव देणार होतो पण शॉपिंग विषयी वाचायला आलेल्यांना विंडो कसलं विंडोच्या साध्या गजाच्याही शॉपिंगचं सुख मिळालं नसतं आणि खादाडीवर वाचायला आलेल्यांना काहीतरी अर्धकच्चं, शिळंपाकं वाचायला लागल्याने खर्रेखुर्रे वैताग-निषेध नोंदवावे लागले असते त्यामुळे मग 'खेळ सुरक्षित' (हे तिसरं शीर्षक नाही.. 'प्ले सेफ' चा भावानुवाद आहे. आयला त्या खोखोच्या. तो सुरु झाल्यापासून भाषांतर च्या ऐवजी भावानुवादच तोंडात येतं सारखं..) म्हणत '...' हे दिलं. जो जे वांछील तो ते लाहो... अर्थात 'बाजार.... हाट !!' असंही एक शीर्षक डोक्यात होतंच पण 'शॉपिंगिंग'चं च विश्लेषण (आवरा !!) यालाही लागू होतं म्हणून वगळलं. ही पोस्ट कुठूनही कुठेही भरकटत गेलेली आहे हे शीर्षक आणि पहिल्या परिच्छेदावरून दिसतंच आहे. (नाममहात्म्य असतं पण म्हणून पहिल्या ८ ओळी त्यासाठीच?)... पोस्टबाळाचे पाय पहिल्या परिच्छेदातच दिसतात. दुसरं काय. मुळात दोन पोष्टींमधलं अंतर [तारीख (पे तारीख)] पाहता सुचलेलं धाडधाड लिहून टाकण्याऐवजी "हे असं काय सुचतंय विचित्र." किंवा "जरा विषयाला धरून नाही वाटत नै" असले लाड करून घेतले तर मग (ब्लॉगची) उपासमारच की.

तर परवाची गोष्ट. "ती नाही रे.. ती.. तिच्या बाजूची.. पिवळी डाळ", "अरे पातळ पोहे नकोत.. जाड घे तिथले", "अरे इडली रव्याने कसा करणार उपमा? इडली रवा नकोय.. त्याच्या बाजूचा घे.. 'सुजी' लिहिलेला" अशा बाजारहाट (घरगुती खरेदीला शॉपिंगिंग म्हणणं हा समस्त मॉलांचा अपमान आहे खरं तर) हे (जणु) एक महादिव्य काम आहे (अर्थात ते आहेच.), तुला काहीही कळत नाही, मी नसले की काहीही उचलून आणतोस अशा छुप्या हल्ल्यांनी भरलेल्या सूचनास्त्रांचा वर्षाव चुकवण्याचा असफल प्रयत्न करत त्या सगळ्या सूचना पाळत पाळत (न पाळून सांगतोय कोणाला?), ती अवाढव्य ट्रॉली त्या टीचभर सुपरमार्केटच्या इवल्याशा गल्ल्यांमधून नेत नेत मी कसाबसा काउंटरच्या रांगेपाशी येऊन पोचलो. (हे 'पॅसिव्ह' प्रकारचं वाक्य आहे ज्यात (सूचना)कर्त्याचा नामोल्लेख करावा लागत नाही आणि तरीही कर्ता(र्ती) कोण हे सर्वांना ठाऊक असतं). समोर बघतो तर तिथल्या ट्रॉलीत एकावर एक तीन ट्रॉल्या भरतील एवढ्या सामानाचा डोंगर. मला एकदम तो डोनाल्ड डक मगात चिक्कार पाणी भरतो तरी ते सांडण्याऐवजी खांबासारखं सरळ वर वर जातं त्याची आठवण झाली. आयला म्हणजे असं प्रत्यक्षात सुद्धा होतं तर. उगाच त्या अ‍ॅनिमेशनमधल्या अतिशयोक्तीला नावं ठेवायचो. सॉरी डिस्ने आजोबा. जवळपास पंधरा मिनिटं स्थितप्रज्ञासारखं उभं राहूनही रांगेत एक इंचही पुढे सरकलो नव्हतो. कॅशिअरबाई त्या सामानाच्या ढिगार्‍यात हात घालून एकेक जिन्नस बाहेर काढून ते बारकोड-रीडरसमोर धरून बील करत होत्या. कित्येक वस्तू त्या ढिगार्‍यातून बाहेर पडून काउंटरच्या दुसर्‍या बाजूचा ढिगारा तयार करण्यात खर्ची पडल्या तरीही इकडचा ढिगारा काही कमी होण्याची लक्षणं दिसत नव्हती. कॅशिअरबाईंचा कारभारही जगाची पर्वा नसल्याप्रमाणे अगदी निवांत असा चालला होता. थोडक्यात सोमालिया किंवा तत्सम कुठल्याशा आफ्रिकेतल्या देशातल्या एखाद्या बाईला पकडून तिला एक लाख रुपये देऊन "बाई ग, कर तुला हवी ती हवी तेवढी खरेदी" असं सांगितलं तर ती जेवढी खरेदी करेल तेवढी खरेदी करणारी बाई काउंटरच्या या बाजूला आणि पुण्याच्या चितळ्या-पितळ्यांच्या दुकानातल्या निवांतपणाने काम करणार्‍या बाईला इथे आयात केलं किंवा तिचा क्लोन केला तर जे काही तयार होईल ती बाई काउंटरच्या त्या बाजूला असा दोन सर्वस्वी भिन्न संस्कृत्यांचा अनोखा संगम माझ्या (कंटाळलेल्या) डोळ्यांसमोर घडत होता. काउंटरच्या अलिकडलीचा बाजाराहाटीचा दांडगा उत्साह आणि पलीकडलीची निवांत स्थितप्रज्ञता यासमोर माझा अवसानघातकी संयम दुबळा ठरला. त्या आत्यंतिक धिम्या गतीने आकुंचन पावणार्‍या (ट्रॉलीतल्या) ढिगार्‍याकडे पहात राहण्याएवढं धैर्य माझ्या अंगी नव्हतं. सुस्कारे टाकत, चकचुक करत "तू थांब इथेच जरा वेळ, मी पटकन राउंड मारून येतो" असं बायकोला सांगून मी रांगेतून बाहेर पडलो. आमच्यात दुकानातल्या रांगेत उभं राहिल्यावर हे 'राउंडयुद्ध' फार रंगतं. समोरचा बेसावध असताना शिताफीने जो "मी जरा राउंड मारून येतो/ते" हे वाक्य टाकतो तो/ती जिंकला/ली. यात तो-ला कधीच जिंकत नाहीत आणि ते-ली कधीच हरत नाहीत. पण आज सचिनच्या खणखणीत स्ट्रेट ड्राईव्हची आठवण करून देणारं टायमिंग वापरून मी या युद्धात जिंकलो होतो. त्या अतीव आनंदात आधीच्या पंधरा मिनिटांची कटकट विसरूनही गेलो. हे शेवटच्या क्षणी राउंड मारणं म्हणजे काय तर उगाच दुकानात चकरा मारत राहणं. हातात ट्रॉली नसते की कडेवर लेक नसतो. बागडा हवं तेवढं. तर असाच बागडत बागडत एकेक सेक्शन फिरत फिरत मी फ्रोझन सेक्शनपाशी जाऊन पोचलो..... आणि तिकडे घडलेला अजून एक अनोखा संस्कृतीसंगम पाहून फ्रीझ झालो !!! हा संगम होता रुचकर इटालिअन संस्कृती आणि रांगड्या पंजाबी संस्कृतीचा... !! तिथल्या फ्रीजमधून फ्रोझन पिझ्झाची बरीचशी पुडकी डोकावत होती. "नान पिझ्झा"... नान पिझ्झा.. नान पिझ्झा? नान पिझ्झा?????? नानाची टांग तुमच्या.. त्या पिझ्झाच्या पुडक्यांवर एक सरदार आपल्या मिशीला ताव देत पिझ्झावर ताव मारत होता. आणि त्या पिझ्झाचे प्रकार तरी किती .. पालक पिझ्झा, पनीर पिझ्झा, छोले पिझ्झा, मेथी पिझ्झा.... बास, पुरे.. च्यायला, मेथीच्या आणि पालकाच्या भाज्यांबरोबर नान खायला घालतायत आणि नाव मेथी नान-पिझ्झा !! हट् साला.. हा संस्कृत्यांचा संगम कसला ही तर एतद्देशीय आणि परदेशी खाद्यसंस्कृतीची मारामारी होती, युद्ध होतं, खडाजंगी होती.. संग्राम होता... संगम सोडून दुसरं काहीही होतं.. मी त्या मिशीला ताव देणार्‍या सरदाराकडे बघून कुत्सितपणे हसलो. तेवढ्यात काय झालं काय माहित पण अचानक त्या सरदाराने रागावून त्याच्या हातातला पिझ्झाचा तवा दाणकन माझ्या डोक्यातच घातला आणि खदाखदा हसायला लागला. पण बघता बघता हसायचं थांबला आणि मी जोरजोरात हसायला लागलो. कारण तव्याला सरसरून टेंगुळ आलं होतं. त्यानंतर मी असा एक जोरदार पंच त्या तव्याच्या टेंगळावर दिला की तवा सपाट होऊन ते टेंगुळ सरदाराच्या पगडीतून बाहेर येऊन रसरसून वर आलं. तव्याचं टेंगुळ आणि त्यानंतर स्वतःला आलेलं टेंगुळ पाहून 'नान पिझ्झा' चा एव्हाना 'ना ना पिझ्झा' झाला होता.

"माफ करना पाजी" सरदार कळवळून म्हणाला
"अरे पाज्या, माफी तर तुला मागितलीच पाहिजे. उगाच कैच्याकै काय खायला घालता तुम्ही लोक पिझ्झाच्या नावावर? आणि वरून दादागिरी? आणि त्या पिझ्झाला काहीतरी अर्थ नको? नान पिझ्झा काय नान पिझ्झा ? अरे अशाने उद्या चितळ्यांनी 'भाकरी पिझ्झा', पटेलांनी 'खाखरा पिझ्झा', शेट्टींनी 'डोसा पिझ्झा', सिंधवान्यांनी 'पापड पिझ्झा' आणला म्हणजे मग? आम्ही काय पिझ्झाच्या नावावर हे असले प्रकार खायचे? आणि हे प्रकार फोफावायला लागले तर ओरिजनल पिझ्झाची चव पुढच्या पिढीला कळणार कशी?"
"ओरिजनल? म्हणजे ते इटालियन?"
"अरे हट. मी ओरिजनल म्हणतोय आणि तू इटालियन इटालियन काय लावलंयस?"
"अच्छा म्हणजे अमेरिकन?"
"अरे ए सरदारा. गपतो का आता? मी ओरिजनल पिझ्झाविषयी बोलतोय आणि तू काय इटालियन, अमेरिकन करतोयस रे? इटालियन, अमेरिकन असतात ते पिट्झा असतात. मी पिट्झा नाही ओरिजनल पिझ्झाविषयी बोलतोय.. जाउदे च्यायला.. मीही कोणाशी वाद घालतोय.. नानवर भाज्या घालून तो पिझ्झा म्हणून विकणार्‍या अज्ञानी जीवाशी?"
"दादा, असं काय करता..? मग तुम्हीच सांगा की नीट." .. मी चुकून अर्धी चड्डी घालून बाहेर भटकतोय की काय आणि असेलच तर तिची नाडी बाहेर लोंबते आहे की काय असे दोन अत्यंत स्वाभाविक प्रश्न 'दादा' हे संबोधन ऐकल्यावर माझ्या मनात डोकावले. पण मी मात्र खाली डोकावलो नाही. स्वतःच्या मतांशी आणि कृतीशी ठाम असल्याचे फायदे मी ऐकले होते आणि पण आज ते एका मठ्ठ सरदाराशी वाद घालताना असे उपयोगी पडतील याचा मी स्वप्नातही विचार केला नव्हता.
मलाही उत्तर माहीत नाहीये की मला ते ठाऊक असूनही मी उगाचंच भाव खातोय हे न कळल्याने "दादा, सांगा ना" असा पुकारा त्याने पुन्हा एकदा केला. यावेळी मात्र कोणीच कुठेच डोकावलं नाही. (आठवा : कृतीशी ठाम).. पण आता बोललो नाही तर ही 'दादा' ची पुंगी काय थांबायची नाही हे लक्षात येऊन मी म्हंटलं "अरे बाबा, पिझ्झा भारतीयच.." टॉमची बुबुळं गरागरा फिरतात तशी त्याची बुबुळं क्षणभर फिरली. त्याच्या बुबुळांचे टप्पे थांबण्याची वाट बघत असताना मी गुपचुप खाली डोकावून खात्री करून घेतली. फुक्कट रिस्क का घ्या..? जस्ट इन केस.. क्काय?
"अरे म्हणजे पिझ्झा हा पदार्थ इटालियन असला तरी आपल्याला आवडणारा ओरिजनल पिझ्झा हा आपल्याच स्टाईलचा, आपणच तयार केलेला, आपल्याला आवडणारा आणि अतिमहत्वाचं म्हणजे ज्यात खाली नान आणि त्याच्यावर मेथी, पालक, छोले असे काहीही प्रकार नसतील असा".. टोमणा कळून तो अचानक मान खाली घालून चक्क लाजला. आधी मला वाटलं डोकावूनच बघतोय की काय. "च्यायला लाजतो काय? कैच्याकै !!" वगैरे बडबडणार होतो मी पण काही उपयोग झाला नसता हे समजून घेऊन शांत राहिलो. पुरेसं लाजून, ओशाळून वगैरे झाल्यावर तो म्हणाला
"म्हणजे कसं हो नक्की?"
"आता तुला ते इथे कसं सांगू? असं तोंडी नाही सांगता येणार."
"अहो चालेल की. तोंडी कशाला मी लिहूनच घेतो".. "अरे एSS .. माझ्या तोंडी न सांगता येण्याचा आणि तुझ्या लिहिण्याचा काय संबंध?" हे वाक्यही मी आधी प्रमाणेच गिळून टाकलं.
"बोला ना दादा, सांगा ना"
"अरे, असं सांगता, लिहिता नाही येणार बाबा."
"असं कसं?? तुम्ही तर प्रत्यक्ष मॅगीचे वडे केलेत, पास्त्यात सॉरी पास्तुल्यात खरवडलेलं खोबरं घातलंत.. त्या मॅगीवर, त्या पास्तुल्यावर कसं का असेना पण तुम्ही लिहिलंतच ना. तसंच हे पिझ्झाचं. सांगा ना." माझा ब्लॉग अमेरिकेत (की पंजाबात?) ही वाचला जातो या नवीन मिळालेल्या माहितीने आनंदी आनंद गडे होऊन मी ते 'कसं का असेना' साफ विसरूनच गेलो किंवा त्याच्याकडे अंमळ दुर्लक्षच केलं आणि 'कसं का असेना' हे लिखाणाला उद्देशून नाही तर कृतीला उद्देशून असावं अशी स्वतःची समजून घालून घेतली.
"बरं तर. होऊनच जाऊदे."
"अरे वा. मग करायची सुरुवात?"
"हम्म चला."
"बरं आता पहिल्यांदा काय करायचं?"
"पहिल्यांदा मी म्हणतो ते ऐकायचं.
१. मी सांगतो ते, सांगतो तसं फटाफट लिहून घ्यायचं."
त्या मंद जीवाने तेही फटाफट लिहून घेतलं. "गधड्या, हे लिहून नको रे घेऊ. या मी तुला आपली पिझ्झाची रेसिपी सुरु होण्याआधीच्या माझ्या अटी सांगतोय."
"अच्छा अच्छा.. असं होय. मला वाटलं पिझ्झा करण्याआधी काहीतरी फटाफट लिहून घेण्याची तुमची शिक्रेट रेसिपी असेल."
"२. कमी बोलायचं. प्रश्न विचारायचे नाहीत. आता पुढे काय? काय छान वास सुटलाय नै? असलं काहीही बडबडायचं नाही. थोडक्यात सगळ्या अटींचं एक सामायिक एकत्रीकरण अर्थात सगळ्यांत सोप्पी अट म्हणजे स्वतःला प्रशांत दामले समजायचं नाही."
त्याला काहीही कळलं नाही. त्याला प्रशांत दामले माहीत नाही पण माझा ब्लॉग मात्र माहिती आहे हे कळल्यावर तर मला अजूनच मुठभर मांस चढलं आणि त्या आनंदातच मी एकदम भाषण देण्याच्या आवेशात उभा राहिलो आणि त्याला (त्याच्या मते) माझी शिक्रेट रेसिपी सांगायला लागलो.

१. महिन्याची तारीख आणि खिशाचं जडत्व यांची सांगड घालून, हिशेबाहिशेबी करून, अचूक उत्तर मिळवून त्यानुसार पिझ्झा खाण्यास बाहेर जावयाचे आहे की सासर्‍याचे आहे हे ठरवावे. आपलं सॉरी.. जावयाचे आहे की ... नकोच ते.. जायचे आहे (आंग्गाश्शी) की पिझ्झा घरीच करायचा आहे हे ठरवावे.

२. ही कृती सार्वकालिक असली तरीही सध्या महिन्याचा शेवटचा आठवडा चालू असल्याने वास्तव वाटावं म्हणून आणि खरोखरचं खिशाचं हलकत्व अधिक असल्याने घरी पिझ्झा करण्याची कृती आधी पाहू या. अद्यापही जड खिसे असणारे डायरेक्ट पायरी क्र. अमुक अमुक पासून वाचू शकतात.

तेवढ्यात अचानक त्या सरदाराने माझा दंड पकडला आणि एकदम ओढत मला कुठेतरी न्यायला लागला. माझे खांदे गदागदा हलवायला लागला.


"अरे काय झालं? असा भाषण दिल्यासारखे हातवारे का करतो आहेस? काय बडबडतो आहेस? आणि अरे इथे काय करतो आहेस? अख्ख्या दुकानात तुला फ्रोझन पिझ्झाचं सेक्शन सोडून दुसरं काही दिसलं नाही?" बायकोने वैतागून माझ्या दंडाला धरून ओढत ओढत मला काउंटरजवळ आणलं. त्या सोमालियाच्या बाईचा आणि पितळ्यांच्या ताईचा द्विराष्ट्रीय आयात-निर्यात कार्यक्रम नुकताच आटपला होता. द्विराष्ट्रीय आयात-निर्यातीच्या तुलनेने अतिशयच तोकडं आणि चिरकुट भासणारं आमचं सामान बायको काउंटरवर काढून ठेवायला लागली.

"काय झालं हो यांना अचानक?" रांगेतली तिच्या मागची बाई एकदम म्हणाली.
"काही नाही हो. असंच.." सौ.
"पण तरीही?"
अखेर सौचा बांध (बडबडीचा व्हो) फुटला असावा. तिला राहवलं नाही.
"मगाशी जाड पोह्यांचं एकच पाकीट घेतलं ते कमी पडेल कदाचित. अजून एक पाकीट घेऊन ये" असं सांगून मला लांब पिटाळून ती त्या बाईंकडे आपलं मन मोकळं करायला लागली.
"अहो काय सांगू तुम्हाला.. सगळंच विचित्र.. याला पिझ्झा अतिशय म्हणजे अतिशय आवडतो. पण मध्यंतरी डाएटिंगचं भूत शिरलं डोक्यात. त्यामुळे चीज, पिझ्झा वगैरे एकदम बंद करायचं ठरवलं याने. हळूहळू कडक पथ्य पाळायलाही लागला. पण काही दिवसच. काही दिवसांनी त्याला आपोआप पिझ्झाची आठवण यायची आणि मग पिझ्झा खावासा वाटायचा. कुठेही दुकानात, हॉटेलमध्ये पिझ्झा दिसला की याची पिझ्झा खाण्याची इच्छा अनावर व्हायची. मग तो एकदम ट्रान्समध्ये जायचा. भास व्हायला लागायचे. विचित्र वागायचा. म्हणून मग हे टाळण्यासाठी आम्ही जिथे पिझ्झा मिळतो किंवा अगदी दृष्टीक्षेपातही येतो अशा ठिकाणी जाणंच बंद केलं. अमेरिकन स्टोर्समध्ये जाणं बंद, अमेरिकन रेस्टॉरंटमध्ये जाणं बंद. पण इंडियन स्टोरमध्ये जाणं कसं सुरक्षित होतं एकदम. पण आता यांनी काय तो नवीन नान पिझ्झा का काय तो नवीन काढला आहे ना.. आता हा नेमका त्या पिझ्झासमोर जाऊन थडकला. आणि मग नेहमीसारखेच हातवारे, बडबड वगैरे वगैरे.. नशीब मी वेळेवर पोचले तिकडे. नाहीतर उगाच शोभा झाली असती."
"हो ना. अरेरे."
सगळ्या वस्तूंचं बिल करून त्या कॅरीबॅगमध्ये भरून झाल्या. पैसे देऊन झाले. रिसीटवर पन्नास डॉलरांचा आकडा बघून पितळेताई लगबगीने उठल्या आणि एका बॅगेत काहीतरी भरून ती बॅग आमच्या पुढ्यात ठेवून सुहास्य वदनाने वदत्या झाल्या "हे तुमचे नान पिझ्झा. अहो आमच्या इथे ही स्कीम चालू आहे. पन्नास डॉलर्सचं शॉपिंग करणार्‍यांना दोन 'नान पिझ्झा' फ्री. एन्जॉय.."

बायको फ्लॅट झाली आणि मी पुन्हा पाजीशी बोलण्यात मग्नाळलो !!!

तळटीप : स्वप्नात कायपण घडू शकतं आणि त्या कायपणचं उत्तर देण्यास आम्ही बांधील नाही. ख्रिस्तोफर नोलान परमानेच.. !!